ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Στεφανίδου Ιωάννα

Στεφανίδου Ιωάννα

Τεκμήρια πολιτισμού και διδακτική: αναπαραστάσεις της φυσικής επιστήμης στη φωτογραφία

Δίνοντας έμφαση σε μια πλουραλιστική συγκρότηση του κόσμου, η επιστήμη αναδύεται ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο. Κατ’ αναλογία, γίνεται δυνατή η πρόσληψη αντικειμένων της φυσικής επιστήμης, ιστορικά και κοινωνικά, ως τεκμήρια πολιτισμού υπό την οπτική της Φωτογραφίας. Η αναπαραγωγή του αντικειμένου της φωτογραφίας, αντανακλά αφενός την ενδελεχή έκφρασή του και αφετέρου την αναπαράσταση των κοινωνικών δομών που το πλαισιώνουν. Μέσω μιας διεπιστημονικής προσέγγισης στα πλαίσια της διδακτικής, επιχειρείται η συσχέτιση της φωτογραφίας με την πρόσληψη του χώρου στη φυσική μέσω μιας ιστορικής συγκρότησης της συλλογικής μνήμης.

Η φωτογραφία ως ιδιαίτερη «φιλμική γραφή», αφηγείται, ενώ ταυτόχρονα φέρεται ως αποθηκευτικό μέσο της ιστορίας και τίθεται στο κέντρο του κριτικού στοχασμού• ιδιαίτερα στην περίπτωση που αναπαριστά αντικείμενα συλλογικής μνήμης. Οι Hilla (1934-2015) και Bernd Becher (1931-2007), αποτέλεσαν μια ομάδα Γερμανών φωτογράφων που προσέδωσε μια διαφορετική ερμηνεία στον τρόπο πρόσληψης του ιστορικού αντικειμένου. Κατά κύριο λόγο βασιζόμενοι στη Γερμανία και ύστερα στην Ευρώπη και την Αμερική, φωτογραφίζουν βιομηχανικά κτίρια και κατασκευές όπως δεξαμενές αερίων και πύργοι νερού. Μέσω μιας “αντικειμενικής εγγραφής” που συναντά τις απαρχές του ρεύματος της «Νέας Αντικειμενικότητας», το οποίο ξεκίνησε στη Γερμανία της δεκαετία του 1920, κατοχυρώνουν τη θέση τους στην ιστορία της «Εννοιολογικής τέχνης» (Conceptualism) και της φωτογραφίας. Στη σειρά «Τυπολογίες» (‘Typologies’), επιχειρείται η πολλαπλή αναπαραγωγή ενός και μοναδικού αντικειμένου σε μεταβαλλόμενο χρόνο, με σκοπό τη σύλληψη του χώρου και της ιστορικότητάς του• γεγονός εγγενώς κοινωνικό. Η αποτύπωση βιομηχανικών δομών της Γερμανίας ―ιδιαίτερα στην περιοχή της Ruhr― δε διατηρεί μόνο την ιστορική μνήμη, αλλά εμβαθύνει στη λειτουργία των κατασκευών έναντι της δομής. Στο πλαίσιο αυτό, προκύπτει ο διάλογος μεταξύ τέχνης και επιστήμης μέσα από το πρίσμα της διαμόρφωσης συλλογικής μνήμης και την παράθεση αντικειμένων που συνδέουν τον ιστορικό χρόνο με το παρόν.

Η κατασκευή και η διαχείριση της ιστορικής μνήμης, αποτελούν αντικείμενο κριτικού στοχασμού, συναφές με τις εφαρμογές της διδακτικής μεθόδου με όρους διακειμενικότητας. Όπως ο θεωρητικός πλουραλισμός γεννά μια νέα αντίληψη για τη γνώση, έτσι και η ιστορία της επιστήμης μέσα από τη φωτογραφία δημιουργεί μια νέα προοπτική για τη διδακτική των φυσικών επιστημών. Το αντικείμενο της φωτογραφίας, λειτουργεί εν δυνάμει ως μέσο παραγωγής γνώσης, συνδεδεμένο με τις ήδη υπάρχουσες γνωστικές απολήξεις της επιστημονικής πρόσληψης. Συνοδεία πρότασης περί μιας διαφοροποιημένης διδακτικής μεθόδου, σχετικής με την ικανότητα πρόσληψης της επιστήμης διαμέσου της εικόνας, η παρούσα εργασία πραγματεύεται και το ρόλο των οπτικών τεχνών στη διδακτική.