ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Ποτηριάδου Ευγενία, Κολιόπουλος Δημήτρης

Ποτηριάδου Ευγενία, Κολιόπουλος Δημήτρης

 Σχεδιασμός και χρήση κειμένων από την ιστορία της επιστήμης σε μια εισαγωγική διδασκαλία της ραδιενέργειας στο λύκειο

Η ιστορική εξέλιξη της έννοιας της ραδιενέργειας αποτελεί την οργανωτική αρχή μιας διδασκαλίας που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε στα πλαίσια μιας καινοτομικής και εποικοδομητικής αντίληψης του αναλυτικού προγράμματος φυσικής με στόχο την εισαγωγή μαθητών του ελληνικού λυκείου στην έννοια της ραδιενέργειας. Για το λόγο αυτό σχεδιάστηκαν και εισήχθησαν στη διδασκαλία με στόχο τη σταδιακή εκλέπτυνση της έννοιας μικρά κείμενα με ιστορικό περιεχόμενο. Κεντρικά σημεία του σχεδιασμού αποτέλεσαν τα ιστορικά πειράματα των Becquerel και Rutherford.

Στην εργασία αυτή πρόκειται να παρουσιασθούν η δομή, το περιεχόμενο και τα ιστορικά κείμενα της ακολουθίας ενοτήτων που συγκροτήθηκε και, συγχρόνως, να αιτιολογηθεί ο σχεδιασμός και η χρήση των μικρών κειμένων που κατασκευάσθηκαν με στόχο ν’ αποτελέσουν εναύσματα για τη δημιουργία δραστηριοτήτων – προβλημάτων πάνω στα οποία εργάστηκαν οι μαθητές. Πιο συγκεκριμένα, θα σχολιασθούν (α) ένα εισαγωγικό κείμενο το οποίο εμπεριέχει αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Becquerel σχετικά με τα πειράματα που πραγματοποιούσε και το οποίο λειτούργησε ως οδηγητική αρχή για τη διατύπωση του κεντρικού προβλήματος της πρώτης διδακτικής ενότητας: «Πώς έγινε, ιστορικά, αντιληπτή η ραδιενέργεια;», (β) ένα κείμενο με τίτλο «Το Ραδόνιο και η ασθένεια των μεταλλωρύχων» όπου δίνεται έμφαση στα συμπεράσματα που κατέληξαν δύο ερευνητές που έζησαν στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα, ο Παράκελσος και ο Agricola. Το ιστορικό κείμενο διευκολύνει στη διατύπωση των κεντρικών προβλημάτων που τίθενται στη δεύτερη διδακτική ενότητα: «Υπάρχει ραδιενέργεια γύρω μας; Πώς θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή;», (γ) ένα κείμενο με τίτλο «Από το Θόριο στο Ραδόνιο: Μεταστοιχείωση και Ραδιενεργές Σειρές» στο οποίο περιγράφεται πώς ο Rutherford ανακάλυψε τη ραδιενέργεια μέσω της μεταστοιχείωσης του θορίου σε ραδόνιο. Με βάση το συγκεκριμένο κείμενο οι μαθητές καθοδηγούνται στη διατύπωση του προβλήματος της τρίτης διδακτικής ενότητας: «Μετατρέπεται ένα ραδιενεργό στοιχείο σε άλλο;», στην επεξεργασία εκ μέρους τους πληροφοριών που αναφέρονται στη συνεργασία του Rutherford με τον Frederick Soddy καθώς και στην πραγματοποίηση μιας απλοποιημένης εκδοχής των πειραμάτων του Rutherford, (δ) το κείμενο: «Η ‘εξαφάνιση’ της Ραδιενέργειας: Ραδιενεργή διάσπαση και χρόνος ημιζωής» στα πλαίσια του οποίου οι μαθητές οδηγούνται στη διατύπωση του κεντρικού προβλήματος της τέταρτης και τελευταίας διδακτικής ενότητας: «Με ποιον τρόπο μειώνεται η ραδιενέργεια;». Στο κείμενο αυτό περιγράφονται τα συμπεράσματα του Rutherford ο οποίος προσδιόρισε πόσο γρήγορα η «απορροή» του θορίου έχανε τη δραστικότητά της.

Θα σχολιασθεί, τέλος, πως οι μαθητές υποδέχθηκαν τα κείμενα και ο τρόπος που εργάσθηκαν με αυτά ενώ θα διατυπωθούν υποθέσεις σχετικά με το αν η εργασία αυτή επηρέασε τη γνωστική τους πρόοδο κατά τη διάρκεια της ακολουθίας ενοτήτων.