ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Παπαλέξης Ανδρέας

Παπαλέξης Ανδρέας

Από τα τεχνικά πλεονεκτήματα στα κοινωνικά μειονεκτήματα των τεχνικών έκδοσης γονιδιακού υλικού (gene editing)

Η ραγδαία ανάπτυξη των τεχνικών έκδοσης γονιδιακού υλικού (gene editing) αποτελεί κεντρικό θέμα σε περιοδικά όπως το Nature και απασχολεί ήδη συχνά τα διεθνή και ελληνικά ΜΜΕ. Στο πλαίσιο μιας επιλεκτικής αποκοπής και επανασύνδεσης του DNA, η χρήση αυτών των τεχνικών επιτρέπει στους επιστήμονες να τροποποιούν το γονιδίωμα. Έχει μέχρι στιγμής δοκιμαστεί σε βακτηριακά, φυτικά και ζωικά γονιδιώματα, υποτίθεται όμως ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τροποποιητική παρέμβαση στο ανθρώπινο γονιδίωμα, με στόχο, μεταξύ άλλων, την εξάλειψη κληρονομικών ασθενειών. Θεωρείται ότι θέτει τα θεμέλια για τη δημιουργία γονιδιακών υπεράνθρωπων και παιδιών κατά παραγγελία, καθώς και για την κατασκευή οργανισμών με ειδικές ιδιότητες (π.χ. ποικιλιών ζώων με μεγαλύτερη απόδοση ως προς την παραγωγή κρέατος). Αυτό την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική ως θέμα έρευνας στο πλαίσιο σχολικών εργασιών. Η παρουσίαση θα εισάγει στη δυνατότητα εκπόνησης εργασιών που δεν θα περιορίζονται στην ρητορική περί των τεχνικών πλεονεκτημάτων κάθε νέας εκδοχής τεχνικών gene editing αλλά θα προχωρούν στην ανάγνωση των σχετικών με αυτή κειμένων με τρόπο που θα εντοπίζει κοινωνικά μειονεκτήματα. Η ρητορική που συνοδεύει τις τεχνικές έκδοσης γονιδιώματος αναφέρεται σε αδιαμφισβήτητη ενίσχυση του ανθρώπινου γονιδιώματος με “αντικειμενικό” και  “επιστημονικά τεκμηριωμένο” τρόπο. Η χρήση όμως βελτιωμένων, υποτίθεται, τεχνικών έκδοσης κατά τη διαδικασία της επεξεργασίας του γονιδιώματος μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες αλλαγές. Για παράδειγμα, μια αύξηση στην ταχύτητα παρέμβασης μπορεί να συνοδεύεται από μια αντίστοιχη μείωση στην ακρίβεια, με αποτέλεσμα την ένταση της αβεβαιότητας ως προς τις επιπτώσεις από την γενετική μηχανική που βασίζεται στην έκδοση γονιδιακού υλικού. Η παρουσίαση θα καλύψει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα τεχνικής γενετικής μηχανικής, τις διάφορες παραλλαγές της CRISPR (Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats). Παρά τις αντιδράσεις ενός μέρους της επιστημονικής κοινότητας, οι οποίες αναδεικνύουν πιθανές επιπτώσεις της επέμβασης στο ανθρώπινο γονιδίωμα και προτείνουν μια στάση αναμονής μέχρι τουλάχιστον τη δημιουργία κατάλληλου θεσμικού πλαισίου, η συγκεκριμένη τεχνική προωθείται ραγδαία ως εγγενώς ανώτερη τεχνικά. Η παρουσίαση θα καταλήξει προτείνοντας μια σειρά θεμάτων σχολικών εργασιών συναφούς προσανατολισμού, συνδέοντας την ιστορία των τεχνικών έκδοσης γονιδιακού υλικού με αυτή των τεχνικών γενετικής τροποποίησης οργανισμών.