ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Πάπαρου Φλώρα

Πάπαρου Φλώρα

Τα ιστορικά πειράματα ως εργαλεία ανάδειξης διαφορετικών όψεων του πειράματος και μετασχηματισμού του εργαστηρίου φυσικών επιστημών σε «επιστημονικό μουσείο»

Ένα σχολικό ή πανεπιστημιακό εργαστήριο του 19ου αιώνα θα ήταν ο παράδεισος του ιστορικού της επιστήμης, καθώς τα επιστημονικά όργανα στα ράφια του θα παρέπεμπαν άμεσα σε ιστορικά πειράματα. Από την δεκαετία του 1970 και μετά, οι αλλαγές στις βασικές αρχές της διδασκαλίας των φυσικών επιστημών προσδίδουν εργαλειακό χαρακτήρα στην πειραματική διδασκαλία, με αποτέλεσμα τα νέα εργαστηριακά όργανα να αποτελούν περισσότερο εργαλεία διαπίστωσης επιβεβαιωμένων σχέσεων μεταξύ φυσικών μεγεθών, παρά εργαλεία ανακάλυψης εννοιών και αναφορές σε ιστορικά πειραματικά συμβάντα. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας θα είναι να δειχθεί πώς σε ένα σημερινό εργαστήριο, η ιστορική γραμμή της διδασκαλίας των φυσικών επιστημών μπορεί να ανασυγκροτηθεί και να αποτελέσει κέντρο για τον μετασχηματισμό της διδασκαλίας των φυσικών επιστημών σε αντικείμενο με πλούσιο διαθεματικό προσανατολισμό και πολλαπλές συνάψεις με την ιστορία της επιστήμης, τη φιλοσοφία του πειράματος και την ιστορία του πολιτισμού.

Ανάμεσα στα βήματα που προτείνουμε να ακολουθηθούν γι’ αυτό είναι η διάκριση των οργάνων του εργαστηρίου και η αναγνώριση ανάμεσα σε αυτά οργάνων που αποτέλεσαν «εργαλεία κεντρίσματος της φύσης» με τη Βακώνεια έννοια, οργάνων που φωτίζουν την καταγωγή της επιστήμης ή οργάνων που αποκρυσταλλώνουν την έρευνα προηγούμενων αιώνων. Έτσι, για παράδειγμα, η αντλία κενού, η ηλεκτροστατική γεννήτρια, το πηνίο Ruhmkorff μπορούν να αναγνωριστούν ως όργανα με τα οποία εκκινήθηκαν μεγάλης κλίμακας πειραματικές έρευνες που χαρακτήρισαν τον 17ο, τον 18ο και τον 19ο αιώνα, αντίστοιχα. Όργανα οπτικής όπως οι φακοί και τα πρίσματα και οι καθρέπτες μπορούν να αναγνωριστούν ως βασικά εργαλεία του Γαλιλαίου και του Νεύτωνα, αλλά και ως εργαλεία που υπογραμμίζουν την καταγωγή της επιστήμης από τη φυσική μαγεία. Το φασματοσκόπιο μπορεί να αναγνωριστεί ως κεντρικό επιστημονικό εργαλείο έρευνας του 19ου αιώνα που ενώνει τις περιοχές της φυσικής, της χημείας και της αστρονομίας, δίνοντας νέες διαστάσεις στην παρατήρηση, ενώ οι πειραματικές διατάξεις με τις οποίες συνδέεται μπορεί να δειχθεί ότι αποτελούν εξελίξεις πειραματικών γραμμών που έχουν αρχίσει να χαράσσονται τον 17ο αιώνα.

Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας θα αναλυθεί παρόμοιο εγχείρημα που εφαρμόστηκε για σειρά ετών στη σχολική τάξη και είχε ως αποτέλεσμα να προσδώσει διαστάσεις επιστημονικού μουσείου στο σχολικό εργαστήριο.

Λέξεις κλειδιά: ιστορικά πειράματα, επιστημονικά όργανα, διδασκαλία της επιστήμης, φιλοσοφία του πειράματος, εργαστήριο φυσικών επιστημών

Advertisements