ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Κόλλας Σπύρος, Χαλκιά Κρυσταλλία

Κόλλας Σπύρος, Χαλκιά Κρυσταλλία

 Επιστημονικές εξηγήσεις στα σχολικά εγχειρίδια Φυσικής γενικής παιδείας του Λυκείου

Ο φορέας των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας (ΣΔΕ) δημιουργήθηκε προκειμένου να στηρίξει ενήλικες, που δεν έχουν ολοκληρώσει την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, να αποκτήσουν απολυτήριο Γυμνασίου. Οι περισσότεροι από τους εκπαιδευόμενους των ΣΔΕ προέρχονται από ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες (μετανάστες, Μουσουλμάνοι, φυλακισμένοι, άνεργοι κ.α.) και είναι άτομα που συχνά βιώνουν την εργασιακή και κοινωνική περιθωριοποίηση. Για το λόγο αυτό, η εκπαίδευση στα ΣΔΕ προσανατολίστηκε στον εγγραμματισμό των εκπαιδευομένων, δηλαδή στην απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων με σκοπό την προσωπική τους εξέλιξη, την αύξηση των δυνατοτήτων απασχόλησής τους και την προώθηση της ενεργού συμμετοχής τους ως πολίτες στη σύγχρονη κοινωνία (ΙΔΕΚΕ, 2003). Είναι προφανές ότι, υπό αυτό το πρίσμα, ο επιστημονικός και τεχνολογικός γραμματισμός των εκπαιδευομένων αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης στα ΣΔΕ.

Ο όρος «επιστημονικός γραμματισμός», σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, αναφέρεται στους σκοπούς που θέτει η γενική εκπαίδευση για όλους τους μαθητές και όχι για κάποιους μαθητές που προετοιμάζονται να γίνουν επιστήμονες ή να γίνουν επαγγελματίες σε τεχνικά πεδία. Αναφέρεται, δηλαδή, στην ανάπτυξη τρόπων σκέψης των μαθητών και στην απόκτηση δεξιοτήτων που θα τους καταστήσουν ικανούς να διαχειρίζονται καταστάσεις της καθημερινής τους ζωής που είναι σχετικές με την επιστήμη. Μια τέτοια αντίληψη έρχεται, φυσικά, σε αντίθεση με την αντίληψη των παραδοσιακών προσεγγίσεων της εκπαίδευσης στις φυσικές επιστήμες που εστιάζουν στη θεμελίωση ενός στέρεου σώματος επιστημονικών γνώσεων (Bybee, 1997; Brickhouse, 2007). Ειδικά όσον αφορά πληθυσμούς ενηλίκων που προέρχονται από το κοινωνικό περιθώριο, υπογραμμίζεται στη βιβλιογραφία ότι ο όρος «επιστημονικός γραμματισμός» περιγράφει μία διαδικασία μάθησης που αποσκοπεί στην εξέλιξη των διαφορετικών ταυτοτήτων του ατόμου και στην ενεργό συμμετοχή στην τοπική κοινωνία (Roth & Lee, 2004). Για το λόγο αυτό, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό στο πλαίσιο ενός Αναλυτικού Προγράμματος των φυσικών επιστημών να προβάλλονται στους εκπαιδευόμενους ζητήματα κοινωνικοεπιστημονικά που είναι συμβατά με τα βιώματα και τα προβλήματά τους και τα οποία θα τους αποκαλύπτουν τις κοινωνικές, πολιτισμικές, ιδεολογικές και ηθικές διαστάσεις της επιστήμης και της τεχνολογίας (Lemke, 1990; Levinson, 2006).

Ερευνητικά δεδομένα, ωστόσο, φανερώνουν ότι οι εκπαιδευτικοί των ΣΔΕ (που είναι και συντάκτες των Α.Π.), σπάνια ενσωματώνουν στα ΑΠ. τους κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα (Kollas & Halkia, 2013). Αντιθέτως, συνήθως εστιάζουν σε μια παραδοσιακή, θεωρητική και θετικιστική διδασκαλία των εννοιών, νόμων, μεθόδων της επιστήμης (π.χ. νόμοι του Νεύτωνα), αγνοώντας, πρακτικά, τα βιώματα, τα ενδιαφέροντα και τις ιδιαίτερες ανάγκες των εκπαιδευομένων τους.

Η παρούσα έρευνα παρουσιάζει τον σχεδιασμό κάποιων θεματικών ενοτήτων για τον επιστημονικό γραμματισμό από εκπαιδευτικούς των ΣΔΕ, έπειτα από ένα επιμορφωτικό σεμινάριο. Σκοπός ήταν οι ενότητες που θα αναπτύσσονταν από τους εκπαιδευτικούς ως προϊόντα του επιμορφωτικού σεμιναρίου να μην επικεντρώνονται στη διδασκαλία του επιστημονικού περιεχομένου καθεαυτού, αλλά να αφορούν την εξοικείωση των ενηλίκων εκπαιδευομένων με καταστάσεις/προβλήματα της καθημερινής τους ζωής. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί μπόρεσαν να επιλέξουν θεματικές ενότητες και να σχεδιάσουν μαθησιακά περιβάλλοντα που αφορούσαν καθημερινά ζητήματα και τα οποία ήταν συμβατά με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα προβλήματα και τις ανάγκες των εκάστοτε πληθυσμών εκπαιδευομένων (π.χ. Ρατσισμός και Θεωρία της εξέλιξης). Επιπλέον, σε αυτές τις θεματικές ενότητες οι εκπαιδευτικοί μπόρεσαν να αναδείξουν τις σχέσεις της επιστήμης και της τεχνολογίας με την κοινωνία.

Advertisements