ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Κορφιάτης Κωνσταντίνος

Κορφιάτης Κωνσταντίνος

Νεοφιλελευθερισμός και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Η Νεοφιλεύθερη Αντίληψη για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και η Αναζήτηση Διεξόδων

Στην παρουσίαση αυτή θα παρουσιαστούν αρχικά και θα σχολιαστούν αντιλήψεις και πρακτικές της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης οι οποίες συνάδουν με την νεοφιλελεύθερη οπτική για το περιβάλλον και την εκπαίδευση. Στη συνέχεια θα επιχειρηθεί να σκιαγραφηθεί μια εναλλακτική στη νεοφιλελεύθερη οπτική αντίληψη για τη περιβαλλοντική εκπαίδευση η οποία έχει ως κεντρικούς άξονες τον πλουραλισμό, την ενδυνάμωση για δράση και τη κριτική σκέψη.

Κύρια στοιχεία της νεοφιλελεύθερης οπτικής για το περιβάλλον είναι:

– Η «χρηστική» αντίληψη για τη φύση και τους φυσικούς πόρους

– Η αντίληψη της φύσης ως οικονομικού αγαθού και η συνακόλουθη εμπορευματοποίηση της φύσης

– Η επιδίωξη για τη προστασία και όχι τη καταστροφή της φύσης, αλλά με όρους που αναφέρονται στη χρησιμότητα της φύσης για τον άνθρωπο, καθώς και στον μετασχηματισμό της προς πιο ανθρωπογενή χαρακτηριστικά και τελικά στη δημιουργία μιας «πολιτισμένης» φύσης.

– Η έμφαση στο άτομο και στην ατομικότητα

– Η αντίληψη ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα μπορούν πάντα να λυθούν με τέτοιο τρόπο ώστε όλοι να βγαίνουν κερδισμένοι

– Η αντίληψη ότι η επίλυση των περιβαλλοντικών ζητημάτων είναι περισσότερο τεχνικό θέμα παρά κοινωνικό.

Η περιβαλλοντική εκπαίδευση γίνεται φορέας και διακομιστής του νεοφιλελεύθερου κοσμοειδώλου όταν:

– Επιλέγει θέματα τα οποία με κανένα τρόπο δεν οδηγούν στον προβληματισμό για την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων. Θέματα τα οποία είναι επιφανειακά, και ουδέτερα, θέματα τα οποία δεν σημαίνουν πραγματικά κάτι, ή τα οποία είναι πολύ μακριά από τα εμπλεκόμενα υποκείμενα.

– Προωθεί την αντίληψη που αναφέρεται από πολλούς συγγραφείς ως «ήπιος οικολογισμός», και ο οποίος χαρακτηρίζεται από την ωφελιμιστική διάσταση της προστασίας της φύσης.

– Προωθεί την εμπιστοσύνη στις τεχνολογικές λύσεις και στην πεποίθηση ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα μπορούν να λυθούν χωρίς να μείνει κανένας δυσαρεστημένος.

– Τέλος όταν, ως συνέχεια της πίστης του νεοφιλελευθερισμού στην ατομικότητα, περιορίζει το ερευνητικό της πεδίο στις ατομικές αλλαγές σε απόψεις, στάσεις, συμπεριφορές και δεν αγγίζει το συλλογικό-κοινωνικό πεδίο.

Στο συνέχεια της παρουσίασης θα αναλυθεί πως κοινές πρακτικές της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ανήκουν στο πλαίσιο που σκιαγραφείται όπως πχ: η προώθηση συμβολικών δράσεων που δεν προκαλούν κάποια πραγματική αλλαγή (πχ η αποστολή μιας επιστολής διαμαρτυρίας στις τοπικές αρχές), η έμφαση στην ευαισθητοποίηση και ενημέρωση και όχι στη συμμετοχή και στη δράση, η καλλιέργεια συναισθημάτων ενοχής και η προώθηση λύσεων που δεν έχουν ως φορέα της αλλαγής τους εμπλεκόμενους.