ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Αλεξάκης Σωτήρης et. al.

Αλεξάκης Σωτήρης et. al.

Αλεξάκης Σωτήρης, Γαβρόγλου Κώστας, Λαζοπούλου Αντιγόνη, Χορδάκη Ευαγγελία, Χριστοπούλου Βασιλική: Μια ιστορική προσέγγιση του πειράματος στην διδασκαλία των φυσικών επιστημών 

Στη σημερινή εποχή το πείραμα αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης ειδικά όσον αφορά την διδασκαλία των φυσικών επιστημών.

Οι φυσικές επιστήμες ήδη από τον 17ο αιώνα με την ανάδυση της σύγχρονης επιστήμης έχουν συνδεθεί στον πυρήνα τους με την πρακτική του πειράματος τόσο ως προς την παραγωγή νέας επιστημονικής γνώσης όσο και ως προς την εγκυρότητα και αξιοπιστία της ήδη υπάρχουσας, αφού ένα μεγάλο μέρος των πειραματικών διαδικασιών λειτουργούν αποδεικτικά και επικυρωτικά ως προς μια επιστημονική θεωρία. Η αδιάρρηκτη σχέση μεταξύ φυσικών επιστημών και πειραματικών διαδικασιών όπως έχει προκύψει ιστορικά σχετίζεται με τον συγκροτητικό ως προς αυτές ρόλο, του κριτηρίου της μαθηματικής πράξης. Το κριτήριο της πράξης, όπως προκύπτει απο την πειραματική διαδικασία αποτελεί μείζων στοιχείο στην εξελικτική (αλλά όχι σωρευτική) διαδικασία των φυσικών επιστημών. Ο επικυρωτικός ρόλος του πειράματος, ως όρος τελευταίας ανάλυσης των επιστημονικών διαδικασιών, ικανοποιεί το αίτημα της σύνδεσης μιας φυσικής θεωρίας και των θεωρητικών προβλέψεων που αυτή εμπεριέχει.

Ιστορικά οι πειραματικές διεργασίες φαίνεται να “προσαρμόζονται” και όσον αφορά τη δομή τους αλλά και όσον αφορά το περιεχόμενο τους, ανάλογα με το επιστημονικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσονται. Έτσι τα πειράματα, άλλοτε λαμβάνουν χώρα σε ανοιχτούς δημόσιους χώρους με ανάμεικτο ακροατήριο, άλλοτε ενώ παραμένει η ανάπτυξη της πειραματικής πρακτικής σε δημόσιο χώρο τα ακροατήρια τείνουν να διαμορφώνονται με περισσότερο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ενώ πολλές φορές πραγματοποιούνται κεκλισμένων των θυρών υπό την επίβλεψη εξειδικευμένων επιστημόνων.

Η σύνδεση του πειράματος με τον χώρο μέσα στο οποίο πραγματοποιείται και το ακροατήριο το οποίο παρακολουθεί ή λαμβάνει ενεργό ρόλο στην διαδικασία, αποτελεί ένα ιστορικό φαινόμενο που αλλάζει χαρακτηριστικά και διαμορφώνεται πάντοτε σε σχέση με τον σκοπό τον οποίο εξυπηρετεί η ίδια η πειραματική διαδικασία.

Στην παρούσα εργασία θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε τις πειραματικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα σε δημόσιους χώρους με έμφαση σε εκείνες που ως στόχο έχουν τη διδασκαλία μιας προϋπάρχουσας θεωρίας και όχι την παραγωγή νέας γνώσης. Η χρήση του πειράματος ως μέρος της διδασκαλίας των επιστημών αποτελεί μια διαδικασία επιβεβαίωσης, απόδειξης, αξιοπιστίας και εγκυρότητας των επιστημονικών θεωριών μιας και ενέχει δύο σημαντικά χαρακτηριστικά, την μέτρηση και την επαναληψιμότητα, αιτήματα που εμφανίστηκαν ήδη από τον 17ο αιώνα.

Αντιμετωπίζοντας το πείραμα ως μία διαδικασία που επηρεάζεται από κοινωνικές και πολιτισμικές πραγματικότητες θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε με ιστορικούς όρους τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται στις μέρες μας οι πειραματικές διαδικασίες στα πλαίσια της εκπαιδευτικής διαδικασίας με στόχο την διδασκαλία των φυσικών επιστημών. Ένας επιπλέον στόχος της παρούσας εργασίας είναι η κατανόηση και ανάλυση των μετασχηματισμών εκείνων που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό των πειραματικών διαδικασιών και σχετίζονται τόσο με τον χώρο διεξαγωγής τους όσο και με τον ενεργό ρόλο των επιστημονικών οργάνων και της τεχνολογίας.