ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ & ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Αρχική » Έλενα Α. Μανιάτη, Ειρήνη Γκουνταρούλη

Έλενα Α. Μανιάτη, Ειρήνη Γκουνταρούλη

Ιστορία των Επιστημών: Η Εννοιολογική Αλλαγή στη Διδακτική Πράξη

Η διδασκαλία των φυσικών επιστημών προσδιορίζεται κυρίως από τη σχολική επιστήμη, δηλ. το περιεχόμενο της επιστημονικής γνώσης που διδάσκεται στο σχολείο. Πρόκειται, όχι για μία απλοποιημένη μορφή επιστημονικής γνώσης, αλλά για μία γνώση η οποία έχοντας υποστεί διδακτικό μετασχηματισμό καταλήγει σε ένα σώμα γνώσης διαφορετικό από αυτό που χειρίζονται οι επιστήμονες.

Στόχος της εργασίας είναι να επιχειρήσει να περιγράψει το πλαίσιο εντός του οποίου διεξάγεται η συζήτηση για τον ρόλο της Ιστορίας των Επιστημών στη διδακτική πράξη, δίνοντας παράλληλα έμφαση και στις κύριες θέσεις όσον αφορά στη διδακτική των επιστημονικών εννοιών. Κεντρικός άξονας είναι η ανάδειξη της διδακτικής των φυσικών επιστημών και του εννοιολογικού οπλοστασίου τους, μέσα από το πρίσμα της Ιστορίας και της Διδακτικής. Απώτερος στόχος είναι να συζητηθούν θέσεις και προβληματισμοί που θα συμβάλουν, ενδεχομένως, στη διαμόρφωση μιας νέας προοπτικής, η οποία θα μας κάνει ικανούς στο να αναγνωρίζουμε τα ανθρωπολογικά, κοινωνικά, και ιδεολογικά χαρακτηριστικά πίσω από την επιστημονική γνώση, θα συνδέσει την επιστήμη με τη φιλοσοφία και την ιστορία τους υπό νέους όρους και θα την επαναπροσδιορίσει στην κοινωνία. Επομένως, τα προς πραγμάτευση βασικά ερωτήματα που αναδεικνύονται είναι: Ποιος είναι ο ρόλος των επιστημονικών εννοιών στη διδακτική των φυσικών επιστημών; Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε την Ιστορία των Επιστημών στη διδακτική των επιστημονικών εννοιών και της αλλαγής τους στο χρόνο;

Το ιστορικό πεδίο της ιστορίας των εννοιών, μπορεί να μας δείξει τον δρόμο για τη γεφύρωση της Ιστορίας και της Φιλοσοφίας με τις φυσικές επιστήμες και τον ρόλο αυτής της σχέσης στη διδακτική των φυσικών επιστημών. Σε αυτό το πλαίσιο, οι έννοιες και οι μετασχηματισμοί τους μελετώνται και ερμηνεύονται ως γλωσσικές διαδικασίες, ως εννοιολογικές δομές, οι οποίες συμπυκνώνουν ένα πλήθος σημασιολογικών δικτύων. Με αυτό τον τρόπο, η ιστορική μελέτη μπορεί να εστιάσει στις επιστημονικές έννοιες, όχι ως απλά μαθηματικά εργαλεία, αλλά ως συμπυκνώσεις της εμπειρίας και του ορίζοντα προσδοκιών που αναπτύσσονται σε διάφορες ιστορικές συνθήκες και αποκρυσταλλώνονται στις έννοιες καθεαυτές. Υπό αυτό το πρίσμα, η μελέτη μπορεί να επικεντρωθεί στην πολιτική και κοινωνική λειτουργία των επιστημονικών εννοιών και των χρήσεων τους στις συνθήκες αυτές. Έτσι, αναδεικνύοντας την ιστορικότητα των επιστημονικών εννοιών επιτρέπεται μία σημασιολογική, κοινωνική και ανθρωπολογική προσέγγιση των επιστημών, επαναπροσδιορίζοντας τις επιστήμες καθεαυτές και τον ρόλο της ιστορίας τους στην εκπαίδευση.

Advertisements